Wat is er te doen in de Elzas en de Lorraine?

De majestueuze kathedraal torent hoog boven de daken van Straatsburg uit. Dit gotische meesterwerk is opgetrokken in roze zandsteen. De kleurrijke glas-in-loodramen die het licht filteren zijn indrukwekkend en geven de ruimte onder de hoge gewelven een haast mystieke sfeer. Ook het mechanische schouwspel van het enorme astronomische uurwerk trekt veel bekijks. 

Vervolg je bezoek aan Straatsburg met een wandeling langs de rivier de Ill naar de oude wijk La Petite Fance. Slenter door smalle straatjes vol kinderkopjes en pittoreske grachten waarin de vakwerkhuizen fraai weerspiegelen. In deze historische wijk van Straatsburg woonden vroeger veel vissers en leerlooiers. 

Over tradities gesproken: de kerstmarkt in Straatsburg bestaat al sinds 1570! In de 300 kleine chaletjes vind je alles voor een sprookjesachtige kerst: zoetigheid, versiering, kruidkoek, traditionele ambachten en speelgoed. Bewonder de hoge kerstboom op de Place Kléber en struin langs de stalletjes die zich helemaal uitstrekken tot aan de Place Broglie, de Christkindelsmärik, de oudste kerstmarkt van Europa, je onderdompelt in een gezellige en traditionele ambiance. Al wandelend door de kleine straatjes komen de geuren van de specialiteiten uit de Elzas, zoals ‘bredele’, ‘mannele’ en ‘springerle’, je tegemoet. En overal zie je ambachtelijke creaties, zoals houten speelgoed en geblazen glas. 

Le Ried is een natuurgebied van 2000 hectare, rijk aan natte graslanden, mysterieuze bossen en rivieren die de Rijn en de Rhône met elkaar verbinden. Dit beschermde natuurgebied ligt precies tussen Straatsburg en Colmar in. Een leuke manier om dit gebied uitgebreid te verkennen is per koets, getrokken door trekpaarden, net als vroeger.

Een week op avontuur in de Elzas met de kinderen

Colmar wordt ook wel de wijnhoofdstad van de Elzas genoemd. Maar ook aan water geen gebrek in deze stad. Op de bloemrijke bruggen en de vele kanalen die tussen alle pastelkleurige vakwerkhuizen door stromen, waan je je in Venetië. Vanaf het water ontvouwt zich weer een ander schilderachtig plaatje met verborgen binnenplaatsen en kleurrijke weerspiegelingen op het water. Mis verder niet het Musée Unterlinden, vroeger een klooster, tegenwoordig een museum met kunstwerken uit de middeleeuwen en de vroege renaissance, met als grote pronkstuk het beroemde altaar van Issenheim.

Straatsburg en Colmar hebben niet het alleenrecht op kerstmarkten in Frankrijk. In het middeleeuwse centrum van Kaysersberg vindt elk weekend in de adventstijd de meest oorspronkelijke Elzasser kerstmarkt plaats. Binnen de muren, onder het wakende silhouet van de wachttoren (een overblijfsel van het voormalige kasteel), staan een stuk of dertig kerstkraampjes, waar je terechtkan voor de typische ‘santons’ (kerststalfiguren), kerstversiering, glasblaaskunst, glühwijn, houten speelgoed, sieraden en natuurlijk typische lekkernijen zoals kruidkoek. Daarnaast is er altijd een gevarieerd programma van concerten en kerstrecitals.

Mis ook niet de andere authentieke kerstmarkten in de Elzas, zoals die van Ribeauvillé, Hunspach en Rosheim. 

De Elzas heeft heel wat grote chef-koks voortgebracht die elk hun eigen draai geven aan de regionale specialiteiten. Wil je lekker eten, dan hoef je in de Elzas niet ver te zoeken. De regio heeft zo’n dertig restaurants met een vermelding in de Michelingids. Zoals L’Auberge de l’Ill in Illhaeusern, Thierry Schwartz in Obernai, L’Atelier du Peintre in Colmar, Le Kasbür in Saverne en Why Not in Straatburg.

De middeleeuwen komen in dit kasteel helemaal tot leven. Deze voormalige vesting bevindt zich 800 meter boven de vlakte van de Elzas. Het is volledig gerestaureerd naar hoe het vroeger in het twaalfde eeuw was. Met torens, vestingmuren en volledig ingerichte kamers. Je kunt je goed voorstellen hoe de ridders en leenheren hier rondliepen. Bewonder het uitzicht op de wijngaarden van de Elzas, de dorpen en het omliggende bos. 

In Sélestat, ten noorden van Colmar, op de wijnroute door de Elzas, bevindt zich een humanistische bibliotheek die uniek is in zijn soort. Het hedendaagse gebouw is ontworpen door Rudy Ricciotti en vormt de schatkamer van de uitzonderlijke verzameling van de humanist Beatus Rhenanus. De collectie bevat middeleeuwse manuscripten, de eerste gedrukte boeken, wetenschappelijke werken uit de renaissance en vele andere oude geschriften die zijn opgenomen in het internationale  “Geheugen van de wereld”-register van Unesco. Dwaal door de zalen en duik in de eeuwenoude kennis, aan de hand van documenten uit de vijftiende en zestiende eeuw die de intellectuele bloei van Europa in die periode weerspiegelen.

Op enkele kilometers van Straatsburg ligt het fort van Mutzig, een immense vesting die aan het einde van de 19de eeuw werd gebouwd. Het bolwerk strekt zich uit over 254 ha en omvat 22 gepantserde torens, loopgraven, kazematten en bijna 3000 m² aan ondergrondse gangen.

In de Elzas zijn nog meer plekken die de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog levend houden, zoals het Historial Franco-Allemand de la Grande Guerre, gelegen op het slagveld van Vieil Armand, in de bergen rond de Hartmannswillerkopf, die door de soldaten ook wel de ‘Berg des Doods’ werd genoemd.

Vlak bij het fort van Mutzig onthult Mosheim een ander aspect van het regionale erfgoed: als voormalige universiteitsstad heeft dit dorp verschillende opmerkelijke gebouwen behouden, zoals de grote jezuïetenkerk, het tot museum omgebouwde kartuizerklooster en een voormalige slagerij in renaissancestijl

Het is de oudste wijnroute van Frankrijk: de Route des Vins d’Alsace. Deze fietsroutes begint in Straatsburg en neemt je mee naar typisch Elzasser dorpen, zoals het schilderachtige Eguisheim, een vestingplaatsje waar het fijn slenteren is door een wirwar aan middeleeuwse straatjes omzoomd door vakwerkhuizen. 

Onderweg kom je langs meedere mooie parels, zoals het stadhuis van Barr, de kastelen rond Scherwiller en de wandelroute langs de grand crus in de omgeving van Riquewihr. En heb je honger gekregen, stop dan bij Domaine Sohler Les Vigneronnes, halverwege het kasteel van Haut-Koenigsbourg en de Mont-Sainte-Odile, voor een vorstelijk diner tussen de wijngaarden. 

Rondreis: ontdek de Elzas tijdens een lang weekend

Hoe spectaculair is dit! Met de 340 meter lange tokkelbaan in dit avonturenpark ten noorden van Straatsburg suis je vlak over het water naar beneden. En dat is niet de enige sensationele attractie tussen de eiken en beuken van het bos van Brumath. Touwbruggen, loopbruggen, hooggespannen netten: kinderen kunnen zich hier uren uitleven. 

Met zijn automobielmuseum heeft Mulhouse een grote aantrekkingskracht op liefhebbers van oldtimers. Maar deze voormalige industriestad in het oosten van Frankrijk en iets ten zuiden van Colmar heeft nog een andere troef in handen, namelijk de Cité du Train, waar je alles, maar dan ook echt alles, over de wereld van treinen te weten komt, van de eerste locomotief tot aan de snelle TGV. 

Vervolg je bezoek met een wandeling langs de mooie vakwerkhuizen en kleurrijke gevels in de oude binnenstad. Een kleurrijk contrast met de streetart in de straten rond de markt (de grootste uit de regionale) en op de M.U.R., een artistieke locatie waar telkens weer nieuwe creaties op te zien zijn. 

Je kunt ze bijna aanraken, zo dichtbij zijn ze. In dit grote bos van 24 ha vertellen de gidsen je alles over het leven en gedrag van de berberaap. Dit dierenpark wordt dan ook niet voor niets de apenberg genoemd: La Montagne des Signes. Het is gelegen in Kintzheim aan de Elzasser wijnroute vlak bij het kasteel van Haut-Koenigsbourg. Praktisch ernaast, in de Volerie des Aigles, aan de voet van het kasteel van Kintzheim, vliegen weer steenarenden, gieren en valken boven je hoofd. Twee leuke uitjes met de kinderen. 

Je bent amper de TGV uit of je staat al in de wijk Amphithéâtre, waar de ondergrondse restanten van een voormalig gallo-romeins amfitheater rivaliseren met de gewaagde architectuur van het Centre Pompidou-Metz. Je herkent het gebouw direct aan zijn spectaculaire houten dak in de vorm van een Chinese hoed. Binnen kun je je op een oppervlak van 5000 m² vergapen aan de mooiste moderne kunstwerken, ontleend aan de collectie van het Centre Pompidou in Parijs. Vervolg je bezoek met een wandeling door het nabijgelegen centrum van Metz en een kijkje in de kathedraal Saint-Etienne met 6500 m² aan gebrandschilderde ramen.

De lange fietsroute Voie Bleue verbindt Nancy met Metz over een lengte van 68 km en is ideaal voor gezinnen en minder ervaren fietsers.

Vanaf Metz voert de route langs meren en bossen en door de wijngaarden van de Moezel tot aan Pont-à-Mousson, waar het prachtige klooster en de tuin van de Abbaye des Prémontrés veel bezoekers trekt, net als het papiermuseum Au Fil du Papier, waar je meer te weten komt over de geschiedenis van de lokale papierindustrie. 

Wanneer je je route vervolgt tot aan Nancy, hoofdstad van de Lorraine, kom je nog langs het kasteel van Dieulouard en een bijzondere villa in oosterse stijl: La Douëra.

Midden in de art-nouveauwijk, vlak bij de Villa Majorelle en het Musée de l’École de Nancy, bevindt zich Nancy Thermal, een in 2023 gerenoveerde kuurcentrum met thermale baden. Het complex beschikt over verschillende wellnessruimtes, een zwemgedeelte, een thermale spa met massagebehandelingen en hydromassagebaden. De ideale plek om nieuwe energie op te doen. 

Kerstmarkten, licht- en geluidshows, draaimolens, foodmarkten: in december verzamelen jong en oud zich op de Place Stanislas in Nancy voor de viering van Sint-Nicolaas, de beschermheilige van de Lorraine. Een mooie gelegenheid om de fraaie gevels van de gebouwen rond de Place Stanislas te bewonderen: het stadhuis, het operagebouw en het museum voor schone kunsten. Het prachtige plein met zijn vergulde hekken en fonteinen in rocaille-stijl werd in de 17de en 18de eeuw aangelegd in opdracht van de laatste hertog van Lotharingen en voormalige koning van Polen, Stanislas Leszczynski. Het staat op de werelderfgoedlijst van Unesco en vormt de verbinding tussen de middeleeuwse binnenstad en het Parc de la Pépinière.

De zoete lekkernijen uit de Lorraine zijn lokale legendes, zoals de bergamotsnoepjes uit Nancy, goudkleurige snoepjes met een aroma van citroen, liggen zij aan zij met de macarons uit Nancy, zachte amandelkoekjes die in de 17de eeuw door benedictijnse zusters werden bedacht, en de beroemde madeleines van Commercy. En dan is er nog de mirabel, de regionale goudgele pruim, vol en krachtig van smaak, die wordt verwerkt tot taart, jam, brandewijn of gelei. En wat hartige specialiteiten betreft kun je de streek natuurlijk niet verlaten zonder een authentieke quiche lorraine te hebben geproefd, rijkelijk gevuld met room, eieren en spekblokjes op een bodem van goudbruin en knapperig deeg.

Verdun is het symbool van de Eerste Wereldoorlog van 1914-1918. Een bezoek aan deze stad raakt je. Zo is er het Mémorial de Verdun, de herdenkingsplek die herinnert aan de slag om Verdun, een van de meest tragische veldslagen tijdens de Eerste Wereldoorlog. En het Ossuarium van Douaumont, de militaire begraafplaats waar duizenden Franse en Duitse soldaten begraven liggen. Bezoek ook de ondergrondse citadel, waar de soldaten zich dagelijks ophielden en  het Centre Mondial de la Paix, gevestigd in het voormalige bisschoppelijk paleis en gewijd aan verzoening en de universele waarden die daarbij horen.